على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2308

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اوشر : پيش آمد او را به خوبى و يا ببدى . و عتكت المراة على زوجها : ناساز وارى نمود آن زن و نافرمانى كرد شوى را . و عتك عتكا و عتوكا . مر . عتك . عتول ( etval ) ا . ع . آهو . و كسى كه از زنان بىنياز نباشد . عتوم ( atum ) ا . ع . ماده شترى كه جز وقت شبانگاه شير ندهد و دوشيده نشود . عتون ( atun ) ا . ع . سخت و توانا . ج : عتن . عتوه ( atuh ) ص . ع . بيهوش و بىعقل . عته ( ath ) و ( oth ) ا . ع . دلشدگى . و بيعقلى . يق : به عته . و كذلك به عته . عته ( ath ) و ( oth ) ا . ع . دلشدگى . و بيعقلى . يق : به عته . و كذلك به عته . عته ( ath ) و ( oth ) م . ع . عته ( مجهولا ) عتها و عتها و عتاها . مر . عتاه . عتهاء ( otah ' ) ع . ج . عاته . عتى ( aty ) م . ع . عتى عتيا ( از باب ضرب ) : بزرگ منشى كرد و در گذشت از حد ( لغتى است ردى ) . عتى ( att ) ع . بمعنى حتى . عتى ( atiyy ) ص . ع . فرومايهء تباهكار سركش . ج : اعتاء . عتى ( atiyy ) و ( otiyy ) ص . ع . ج . عاتى . عتى ( etiyy ) و ( otiyy ) م . ع . عتا عتيا و عتيا و عتوا . مر . عتو . عتى ( otiyy ) و ( atiyy ) م . ع . عتا الشيخ عتيا و عتيا ( از باب نصر ) : كلان سال شد و پشت دو تا گرديد . عتيب ( atib ) ا . ع . نام گروهى از تازيان يق . و دو مثل گويند : اودى عتيب يعنى هلاك شدند قبيلهء عتيب . عتيبة ( atibat ) ص . ع . قرية عتيبة : ده كم خير . عتيبى ( ettib ) ا . ع . ملامت . عتيبى ( ettib ) م . ع . عتب عتبا و عتيبى . مر . عتب . عتيد ( atid ) ص . ع . حاضر و آماده و مهيا . قوله تعالى : هذا ما لَدَيَّ عَتِيدٌ . عتيدة ( atidat ) ا . ع . طبله و حقه‌اى كه در آن خوشبوى براى عروس و يا داماد نهند . عتيرة ( atirat ) ا . ع . گوسپند قربانى كه در ماه رجب در ايام جاهليت بنام بتان مىكشتند . عتيق ( atiq ) ص . ع . آزاد كرده . يق : عبد عتيق : بندهء آزاد كرده . و امة عتيق : داه آزاد كرده . ج : عتقاء و عتاق . و راح عتيق : شراب كهنه . و فرس عتيق : اسب نجيب خوش منظر . و هو مولى عتيق : او بندهء آزاد كرده است . و البيت العتيق : كعبه زادها اللّه شرفا . عتيق ( atiq ) ا . ع . خرمابن نركه خرمابن ماده را باردارى نمىكند . و آب . و علم است خرما را . و پيه . و مى . و مىجوشيدهء سه يك شده . و شير . و بهترين از هر چيزى . و گرامى . و آزاده . و برگزيده . و مرد نيكو روى تازه رخسار پس از خشونت و درشتى . ج : عتق . و از اعلام است . و نام ابو بكر صديق . و ابن ابى عتيق : نام مردى شوخ چشم بىباك بسيار فسوس . عتيق ( atiq ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز كهنه و سالديده . عتيقة ( atiqat ) ص . ع . امة عتيقة : داه آزاد كرده . ج : عتائق . و هى مولاة عتيقة : آن داه آزاد كرده است . و راح عتيقة : مى كهنه . و قنطرة عتيقة : پل كهنه . عتيقه ( atiqe ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز كهنه و سالديده . عتيك ( atik ) ا . ع . روز سخت . و نام بطنى از تازيان . عتكى : منسوب به آن . عتيل ( atil ) ص . ع . مزدور و خادم . ج : عتلاء . و داء عتيل : آزار سخت . عث ( ass ) م . ع . عثت العثة الصوف عثا ( از باب نصر ) : خورد مته پشم را و در افتاد در آن . و عث الرجل : ستيهيد آن مرد . و عثته الحية : گزيد او را مار . عث ( ess ) ا . ع . مارى كه از گرسنگى مار ديگر را خورد . ج : عثاث . عث ( oss ) ص . ع . هو عث مال : او تباه‌كننده است مر شتران را . عث ( oss ) ا . ع . ج . عثة . عثاء ( ass ' ) ا . ع . مار . عثاة ( os t ) ع . ج . عاثى . عثاث ( es s ) م . ع . عاث فى غنائه معاثة و عثاثا : نيكو كرد آواز را در سرود گفتن . و عاثت الافاعى : خوردند بعضى از ماران بعض ديگر را از گرسنگى . عثاث ( es s ) ا . ع . ج . عث . عثاجل ( os jel ) ا . ع . بزرگ شكم . عثار ( as r ) ا . ع . جاى هلاك و سختى و بدى . عثار ( es r ) م . ع . عثر عثرا و عثارا و عثيرا . مر . عثر . عثاعث ( as es ) ا . ع . سختيها و شدائد . و ج . عثعث . عثاكل ( as kel ) و عثاكيل ( as kil ) ج . عثكال . و ج . عثكول . و ج . عثكولة . عثالط ( os let ) ص . ع . لبن عثالط : شير ستبر و دفزك . عثان ( os n ) ا . ع . غبار . و دود . ج : عواثن . عثان ( os n ) م . ع . عثن عثنا و عثانا مر . عثن . عثانين ( as nin ) ع . ج عثنون .